Je rechten bij ziekte en werk

Word je ziek of lukt werken even niet, dan krijg je te maken met regels, rollen en afspraken. Dat is veel, zeker als je moe bent. Op deze pagina lees je wat je werkgever wel en niet mag, wie wie is, wat je rechten zijn en hoe een re-integratie verloopt. Praktische tips over werken met Graves vind je op de pagina Werken met Graves.

Wat je werkgever wel en niet mag vragen

Bij je ziekmelding mag je werkgever vragen:

  • hoe lang je verwacht weg te zijn;
  • hoe je bereikbaar bent;
  • welke afspraken en werkzaamheden er lopen en wie die kan overnemen.

Je werkgever mag niet vragen:

  • wat je hebt (je diagnose) of wat de oorzaak is;
  • of je onder behandeling bent of welke behandeling je krijgt;
  • welke beperkingen je hebt. Dat beoordeelt de bedrijfsarts.

Je mag zelf wel vertellen dat je Graves hebt. Dat is jouw keuze. Soms helpt het juist voor begrip, soms houd je het liever voor jezelf. Je bent er niet toe verplicht.

Het advies van de bedrijfsarts: "Het is maar een advies"

Dat hoor je weleens van een leidinggevende. Formeel klopt het ook. Het advies van de bedrijfsarts is geen bevel. Je werkgever mag ervan afwijken. Maar dat heeft gevolgen:

  • Het risico ligt bij je werkgever. Wijkt je werkgever af van het advies en blijkt later dat er te weinig aan je herstel en terugkeer is gedaan? Dan kan het UWV je werkgever een loonsanctie opleggen. Je werkgever moet dan tot een jaar langer je loon doorbetalen.
  • Een afwijking moet onderbouwd zijn. Een werkgever die een advies niet opvolgt, moet goed kunnen uitleggen waarom.
  • Bij een verschil van mening is er een deskundigenoordeel. Zijn jij en je werkgever het niet eens over je mogelijkheden, je werk of het advies? Dan kunnen jullie allebei bij het UWV een deskundigenoordeel aanvragen. Een onafhankelijke arts of arbeidsdeskundige kijkt dan mee.

Er komt een wetswijziging aan. Volgens de planning wordt vanaf 1 januari 2028 het advies van de bedrijfsarts leidend bij de beoordeling door het UWV. Dat maakt het advies voor je werkgever nog belangrijker om op te volgen. Tot die tijd gelden de regels hierboven.

Ben je het zelf niet eens met je bedrijfsarts? Dan heb je recht op een second opinion bij een andere bedrijfsarts. Dat vraag je zelf aan. Je werkgever betaalt het als je kiest uit de artsen waar je werkgever een afspraak mee heeft.

Wie is wie?

Als je ziek bent, kom je verschillende mensen tegen. Het helpt om te weten wie wat doet.

  • Bedrijfsarts. Een arts die gespecialiseerd is in werk en gezondheid. Beoordeelt wat je wel en niet kunt en adviseert jou en je werkgever. Alleen een bedrijfsarts mag je doorverwijzen naar een specialist.
  • Arboarts. Een basisarts zonder die specialisatie. Mag hetzelfde werk doen als een bedrijfsarts, maar alleen onder toezicht van een bedrijfsarts.
  • Verzuimconsulent of verzuimcoach. Bij sommige werkgevers voer je de eerste gesprekken niet met de bedrijfsarts, maar met een verzuimconsulent. Dat is geen arts. Je moet wel meewerken aan die gesprekken, maar een verzuimconsulent mag niet naar je medische klachten vragen. Zegt de consulent dat je kunt werken en vind jij of je huisarts van niet? Vraag dan om een gesprek met de bedrijfsarts.
  • Casemanager. Je vaste aanspreekpunt bij je werkgever tijdens je re-integratie.
  • Arbeidsdeskundige. Kijkt welk werk je nog kunt doen, bij je eigen werkgever of daarbuiten.
  • Verzekeringsarts van het UWV. Beoordeelt na twee jaar ziekte of je nog (gedeeltelijk) kunt werken en of je recht hebt op een WIA-uitkering. Daarbij gebruikt de verzekeringsarts de verslagen van je bedrijfsarts.
  • Je eigen behandelaar. Je internist of huisarts kan je vertellen wat je behandeling en medicijnen betekenen voor je werk. Met jouw toestemming kan je behandelaar ook contact hebben met je bedrijfsarts.

Ben je zzp'er met een arbeidsongeschiktheidsverzekering? Dan meld je je ziek bij je verzekeraar en beoordeelt een verzekeringsarts van die verzekeraar je situatie.

Je rechten bij de bedrijfsarts

  • De bedrijfsarts heeft een beroepsgeheim. Je werkgever hoort alleen wat je wel en niet kunt, niet wat je hebt.
  • De bedrijfsarts moet duidelijk zijn over zijn of haar rol tussen jou en je werkgever.
  • Wil de bedrijfsarts informatie opvragen bij je internist of huisarts? Dan is jouw toestemming nodig. De bedrijfsarts moet zeggen welke informatie, bij wie en waarvoor. Je mag zien wat er is opgevraagd.
  • Je hebt recht op inzage in je dossier bij de bedrijfsarts. Ook mag je om correctie of aanvulling vragen.
  • Lees de verslagen van je bedrijfsarts goed. De verzekeringsarts gebruikt ze later bij je WIA-beoordeling. Ben je het ergens niet mee eens of mist er iets? Laat het dan meteen weten en vraag om aanpassing.
  • Loopt je herstel vast of verschilt de bedrijfsarts van mening met je behandelaar? Dan hoort de bedrijfsarts met je behandelaar te overleggen.

De Wet verbetering poortwachter, stap voor stap

Word je langere tijd ziek, dan gelden de regels van de Wet verbetering poortwachter. Die wet zorgt ervoor dat jij en je werkgever samen werken aan je herstel en terugkeer naar werk. Dit zijn de belangrijkste stappen:

  • Ziekmelding. Je meldt je ziek bij je werkgever. Je werkgever schakelt de bedrijfsarts of arbodienst in.
  • Uiterlijk week 6: probleemanalyse. De bedrijfsarts beschrijft wat je wel en niet kunt en of je verwacht weer aan het werk te gaan.
  • Uiterlijk week 8: plan van aanpak. Jij en je werkgever maken samen een plan voor je terugkeer naar werk. Daarin staat ook wie je casemanager is, je vaste aanspreekpunt bij je werkgever. Het plan wordt regelmatig besproken en zo nodig bijgesteld, minstens elke zes weken.
  • Week 42: melding bij het UWV. Je werkgever meldt aan het UWV dat je nog ziek bent.
  • Rond week 52: eerstejaarsevaluatie. Jullie kijken samen terug op het eerste jaar en bespreken hoe het verder moet. Kun je niet terug in je eigen werk? Dan wordt gekeken naar ander passend werk bij je eigen werkgever (spoor 1) of bij een andere werkgever (spoor 2).
  • Rond week 88 tot 91: aanvraag WIA. Ben je dan nog niet volledig aan het werk, dan kun je een WIA-uitkering aanvragen. Je stuurt daarbij het re-integratieverslag mee, met daarin alles wat er is gedaan.
  • Week 104: einde van de loondoorbetaling. Je werkgever betaalt bij ziekte maximaal twee jaar ten minste 70% van je loon door. Vaak staat in je cao meer.

Bij de aanvraag van je WIA-uitkering beoordeelt het UWV of jij en je werkgever genoeg hebben gedaan. Vindt het UWV dat je werkgever tekort is geschoten, dan krijgt die een loonsanctie. Heb jij zelf niet genoeg meegewerkt, dan kan het UWV je uitkering verlagen.

Je verplichtingen. Je moet meewerken aan je herstel en terugkeer naar werk. Daarbij hoort ook passend werk accepteren dat je werkgever je aanbiedt. Doe je dat niet zonder goede reden, dan mag je werkgever je loon stopzetten. Ben je het niet eens met wat er van je wordt gevraagd? Vraag dan een deskundigenoordeel aan bij het UWV.

Je bescherming. Tijdens de eerste twee jaar ziekte mag je werkgever je in principe niet ontslaan.

Hier wordt je dossier belangrijk. Alles wat je bijhoudt, helpt om later te laten zien wat er is besproken en afgesproken.

Woon of werk je in België?

In België gelden andere regels. Daar begeleidt de arbeidsarts (preventieadviseur-arbeidsarts) je terugkeer naar werk en speelt de adviserend arts van je ziekenfonds een rol. Vraag bij je ziekenfonds of vakbond na wat er voor jou geldt.

Bronnen: Autoriteit Persoonsgegevens, beleidsregels De zieke werknemer (2016). Rijksoverheid en UWV, informatie over de Wet verbetering poortwachter, loonsanctie en deskundigenoordeel. Arbeidsomstandighedenbesluit, recht op second opinion (2017). Coronel Instituut/AMC, Richtlijn Chronisch Zieken en Werk (2016). SchildklierNL, Wie doet wat voor mij?, schildklier.nl. Patiëntenfederatie Nederland, thema Werk.